Organizm człowieka dorosłego zawiera 12-20 mg manganu.
Poziom tego mikroelementu jest szczególnie wysoki w mózgu, wątrobie,
nerkach i trzustce. Mechanizm wchłaniania manganu w jelicie jest słabo zbadany.
Kontrola homeostatyczna zawartości tego mikroelementu w organizmie realizowana
jest raczej poprzez regulację jego wydalania (głównie z żółcią), niż za pomocą
selektywnej absorpcji. Po wchłonięciu w jelicie mangan trafia do krwi, gdzie
wiąże się z białkiem transportowym |3-1-globuliną (transmanganina).
Biochemiczne mechanizmy
działania manganu wiążą się z
jego udziałem w funkcjonowaniu oksydoreduktaz, hydrolaz i ligaz. Najważniejszą
rolę pełni mangan w składzie lub w aktywacji: oksydazy ksantynowej, syntetaz
aminoacylo-tRNA, oksydazy diaminowej (DAO), karboksylazy pirogro-nianowej,
fosfataz, dysmutazy ponadtlenkowej (SOD). Mangan wchodzi także w skład
fosfotransferaz, arginazy, nukleazy i połimerazy DNA. Na szczególną uwagę
zasługuje współoddziaływanie manganu z poszczególnymi enzymami, biorącymi udział
w syntezie kwaśnych glikozoaminoglikanów, glikoproteidów i lipopolisacharydów. W
większości przypadków mangan nie jest specyficznym strukturalnym składnikiem
enzymów, lecz współdziałając z jonami innych metali, aktywuje ich aktywność
katalityczną. Do podobnych enzymów zaliczana jest arginaza, dehydrogenaza
izocytrynianowa, połimerazy RNA i DNA i inne. Tymczasem istnieje kilka enzymów,
których funkcjonowanie wymaga obecności manganu. Zaliczają się do nich
gluko-zylotransferazy, biorące udział w biosyntezie jednego z podstawowych
składników tkanki chrzestnej - siarczanu chondroityny oraz karboksylaza
pirogronianowa odgrywająca kluczową rolę w regulacji glikoneogenezy. Mangan
pełni funkcje katalizatora, sprzyjającego tworzeniu się wiązań między glikozaminą a seryną w biosyntezie
kwaśnych glikozoaminoglikanów, w tkance chrzestnej. Bierze on także udział w
syntezie melaniny i dopa-miny, kwasów tłuszczowych i tworzenia
fosfatydyloinozytolu. Ustalono korelacje pomiędzy obniżeniem aktywności
dysmutazy ponadtlenkowej a zawartością manganu w tkankach, w okresie wzrostu i
rozwoju organizmu. Mikroelement ten jest także powiązany z syntezą białka i
kwasów nukleinowych.
Przypuszcza się, że istnieją określone wzajemne powiązania
między deficytem manganu a zachorowaniem na toczeń rumieniowaty. Dodanie do
żywności manganu poprawia stan chorych. Wykryto obniżenie stężenia manganu we
krwi i tkankach chorych na cukrzycę. Wprowadzenie tego mikroelementu wykazuje
hipoglikemiczne działanie. Mangan bierze prawdopodobnie udział w procesach
syntezy lub metabolizmu insuliny.
Zgodnie z danymi naukowymi,
intensywność wzrostu dzieci w
znacznym stopniu zależy od spożycia manganu. Ustalono, że dzieci o niskim
wzroście spożywały średnio o 40 % manganu mniej w porównaniu z dziećmi o wysokim
wzroście. Pełna krew zawiera 0,8-1,2 mcg manganu na 100 ml.
Wiarygodne informacje o
fizjologicznym zapotrzebowaniu człowieka na mangan nie istnieją. Minimalne
dobowe zapotrzebowanie na mangan osób dorosłych prawdopodobnie wynosi 2-3 mg, a
zalecany poziom jego spożycia - 2,5-5 mg. Zawartość manganu w mięsie, rybach,
owocach morza, produktach mlecznych i jajach jest niska. Rośliny trawiaste,
strączkowe i orzechy zawierają dużą ilość tego mikroelementu, jednakże wraz ze
zwiększeniem stopnia oczyszczenia roślin trawiastych zawartość manganu w nich
obniża się progresywnie. Bogata w mangan jest kawa i herbata.
Wśród BAD Firmy „Vision International People
Group" mangan wchodzi w skład następujących, biologicznie aktywnych dodatków do
żywności: „Lifepak
Senior+" i „Lifepak
Junior+".
|