Ten pierwiastek chemiczny w postaci reszty kwasu fosforowego i jego organicznych związków bierze udział w procesach przemiany węglowodanów, białek i tłuszczy, wchodzi w skład fosfoprotein, koenzymów, fosfolipidów, fosforylowanych postaci cukrów i itp. Fosfor tworzy z białkiem, kwasami tłuszczowymi i innymi dużą ilość związków kompleksowych o wysokiej aktywności biologicznej - nukleoproteidy jąder komórkowych, fosfoproteidy (kazeina), fosfatydy (lecytyna) i inne.

Reszta kwasu fosforowego i jego organiczne związki pełnią w organizmie funkcje strukturalne i metaboliczne. Nieorganiczny fosforan jest składnikiem mineralnej struktury tkanki kostnej - oksyapatytu. Strukturalną funkcję pełnią także fosfolipidy - jako jedne z podstawowych elementów budulcowych lipoproteinowych błon komórkowych, organelli subkomórkowych (jąder, mitochondriów, liposomów), a także struktur błonowych, w szczególności mieliny.

Wyjątkowo ważne i różnorodne są funkcje metaboliczne fosforanu i jego związków organicznych. Fosfor odgrywa znaczącą rolę w czynności ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Jako składnik nukleotydów i kwasów nukleinowych (DNA, RNA), fosforan bierze udział w procesach kodowania, przechowywania i wykorzystywania informacji genetycznej, biosyntezie kwasów nukleinowych, białek, wzroście i podziale komórek.

W tkance mięśniowej ma miejsce najbardziej intensywna przemiana fosforu. Makroenergetyczne związki fosforu - adenozynotrifosforan (ATP) i fosforan kreatyny - gromadzą uwalnianą w procesie glikolizy i utleniającej fosforylacji energię, która następnie jest wykorzystywana do pracy mechanicznej (mięśniowej), chemicznej (biosynteza różnorodnych związków) i elektrochemicznej (transport substancji przez błony biologiczne). Znaczenie fosforu w przemianie energetycznej jest uwarunkowane nie tylko główną rolą ATP, ale i tym, że w trakcie glikolizy, glikoneogenezy i cyklu pentozowego węglowodany ulegają wszystkim przekształceniom nie w wolnej, lecz w fosforylowanej postaci.

Reszty kwasu fosforowego biorą udział w budowie molekuł licznych enzymów, katalizatorów procesów metabolizmu substancji organicznych, tworzących warunki do wykorzystania potencjalnej energii. I tak, reszta kwasu fosforowego wchodzi w skład większości koenzymów, a fosforylacja jest jedną z głównych dróg przekształcenia witamin w ich aktywne postacie. Fosfor nieorganiczny, w charakterze jednego z podstawowych składników układu buforowego krwi, pełni znaczącą rolę w zapewnieniu równowagi kwasowo-zasadowej, utrzymując ją w granicach 7,33-7,51.

Organizm człowieka zawiera 600-900 g fosforu w postaci fosforanu nieorganicznego i związków organicznych, przede wszystkim różnorodnych estrów kwasu fosforowego. Zawartość całkowitego fosforu we krwi wynosi 36-50 mg/100 ml, w osoczu - 7,5 mg/100 ml, w tym nieorganicznego - 3-5 mg/100 ml.

Stężenie organicznych związków fosforu we krwi może ulegać zmianom w szerokim zakresie, natomiast ilość fosforu nieorganicznego jest w miarę stabilna. Poziom fosforu nieorganicznego w osoczu (surowicy) krwi posiada znaczenie diagnostyczne w przypadku krzywicy.

Fosfor jest wchłaniany w jelicie cienkim zarówno za pomocą mechanizmów dyfuzji, jak i zależnego od energii, aktywnego transportu (wbrew gradientowi stężenia). Fosfor wydalany jest z organizmu głównie z moczem i - w mniejszym stopniu - z kałem.

Utrzymanie homeostazy fosforu i regulacja jego przemiany realizowana jest z udziałem witaminy D i parathormonu, które zapewniają wysoki stopień wchłaniania zwrotnego fosforu w kanalikach nerkowych. W przypadku zaburzenia tego procesu rozwija się niedobór fosforanów we krwi, rozmiękanie kości, występują zmiany w mineralizacji tkanki kostnej.

Zalecana w naszym kraju norma spożycia fosforu wynosi (mg/dobę): dla dorosłych - 1200; dla kobiet w ciąży i karmiących piersią - 1650-1800; dla dzieci w pierwszym roku życia - 300-500, do 6 roku życia - 1350, do 10 roku - 1650, do 17 roku życia - 1800.

Najbogatsze w fosfor są produkty mleczne: stosunek wapnia i fosforu w nich zbliża się do optymalnej wartości. Także wysoka jest zawartość fosforu w mięsie i rybie.